 Pek çok kadın adet gördüğü dönemde çeşitli organik ve psikolojik rahatsızlıklardan sıkça yakınmakta ve doktora başvurmakta iken, bu dönemi belirgin bir şikayeti olmadan geçiren kadınlarda vardır. Bu farklılığın temelinde şüpesiz kişisel, metabolik,hormonal, psikojenik farklılıklar yatmaktadır.
Dismenore ağrılı adet görme anlamına gelir. Periyodik olan bu ağrı diğer şikayetler ( bulantı,kusma,İshal ) ,baş ağrısı,emosyonel bozukluklar ve çarpıntı ile de beraber olabilmekte ve kadının günlük aktivitesini etkileyerek, tedavi arayışına itmektedir, özellikle çalışan ve okuyan kesimde iş gücü kaybı ve devamsızlıklara neden olmaktadır. Yapılan çalışmalarda tüm kadınların % 10 - 50 de farklı derecelerde dismenoreye rastlanmaktadır ve kadınların % 90da en az bir regl döneminde rahatsızlık görülmüştür.
Dismenoreyi Primer ve Sekonder olarak ikiye ayrılarak incelemek mümkün :
- Primer Dismenore: En sık karşılaşılan jinekolojik yakınmalardan birisi olup, ergenlik sonrası olguların yaklaşık % 50`sinde primer dismenore görülmüştür. Genellikle genç kadınların hastalığıdır ve 10`lu ,20`li yaşlarda görülmektedir. Primer dismenoredeki tanı kriterlerini şöyle sıralayabiliriz :
1- Dismenore menarştan( ilk adet görme) kısa süre( 2 yıl içinde) sonra başlar.
2- Rahim, yumurtalık ve diğer organlarında bir patoloji yoktur.
3- Ağrı genelde batın alt bölgede lokalize olup kramp veya spazm şeklindedir.
4- Ağrı genellikle adet kanaması ile birlikte başlar ve 48-72 saat içinde sonlanır.
- Sekonder dismenore : Sekonder dismenore genellikle primer dismenoreye göre daha ileri yaşlarda ( genellikle 25-30 yaş arası ) ortaya çıkar.Sekonder dismenorede ağrı regl dan önce başlayabilir ve tüm regl period boyunca sürer.Genellikle pelvisin daha derinde, künt tarzında hissedilen bir ağrıdır ve bele yayılabilir.Sekonder dismenore nedenleri şöyle sıralanabilir:
1- Endometriyozis
2- Myoma uteri
3- Endometriyal polip
4- Geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar
5- Rahim içi araç kullanımı ( RİA)
6- İç genital organlarda venöz konjestion
7- Uterus pozisyon anomalileri
8- Servikal stenöz
9- Sağ vena ovarika sendromu
10- Jinekolojik operasyonlara bağlı yumuşak doku yırtıkları
11- Doğuştan uterus anomalileri
Ağrı mekanizması: Primer ve sekonder dismenoreli kadınların adet kanlarında ve endometriyum larında PGF2 alfa denen madde yüksek bulunmuştur. Primer dismenorede ağrı rahim kasılmalırının artış sonucu, fakat sekonder dismenorede ağrının kaynağı ise rahimden başka pelvis içinde yer slan komşu doku ve organlarıdır
BELİRTİLER:
Primer dismenorede ağrı genellikle adet kanamasından hemen önce veya kanamayla beraber ortaya çıkar ve genellikle bir gün içinde sona erer, bazı kadınlarda uzaya bilir.Ağrı genellikle spazm şeklinde olup en şiddetli olarak alt batın kadranlarda hissedilir,sırt bel ve uyluklara yayılır,Çoğu zaman ağrıya bulantı,kusma,ishal çarpıntı,baş ağrısı,baş dönmesi, halsizlik,sinirlilik,bayılma gibi şikayetler şeklindedir.Sekonder dimenorede ağrı genellikle adet kanamasından bir hafta kadar önce ortaya çıkar, adet kanamasına yakın 2-3 gün önce şiddetlenir ve adet kanaması ile birlikte azalmaya başlar.
TEDAVİ:
Primer dismenoreli hastaların tedavisi için çeşitli yaklaşımlar ortaya atılmıştır.Bu yöntemleri:
a) Medikal :
1.Psikoterapi
2. Analjezikler
3. Antikolinerjikler
4.Düz kasgevşeticiler
5.Alkol
6.Lokal sıcak tatbikatı
7.Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar
8.Ovulasyon baskılayıcı ilaçlar ( Doğum kontrol hapı)
b) Cerrahi:
1.Pesser tedavisi
2.Presakral Nevrektomi
3.Ovaryumların denarvasyonları
4. Pelvik pleksusa vajinal yolla alkol zerki ( Davis)
5.Uterosakral ligamentin kesilmesi.( Doyle operasyonu )
Sekonder dismenore tedavisi nedene yönelik olarak yapılır.
Op.Dr. Sait HALİL
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
|
